Een burenruzie in Dentergem liep zo uit de hand dat ze voor de rechter belandde. Een vrouw die haar borsten toonde om haar buurman te provoceren, werd uiteindelijk vrijgesproken van exhibitionisme. Wat eerst lijkt op een opvallend verhaal over een ruzie tussen buren, roept eigenlijk een belangrijke vraag op: hoe beslist de wet wanneer gedrag als seksueel en dus strafbaar wordt beschouwd, en wanneer niet?
Wat is “seksueel gedrag”?
“De wet specifieert niet wat als een seksuele daad gezien wordt, het is aan de rechter om de wettelijke bepaling te interpreteren,” zegt doctoraatstudent Florian Van Tichelt (KU Leuven). Met andere woorden: het is de rechter die in een concreet geval beslist of een bepaalde handeling volgens de wet strafbaar is.
Meester Laurens van Puyenbroeck, advocaat gespecialiseerd in strafrecht, benadrukte dat exhibitionisme enkel strafbaar is als het gaat om het opdringen aan andermans zicht van ofwel het eigen ontblote geslachtsdeeld ofwel een seksuele daad.
Exhibitionisme is het openbaren van geslachtsdelen of een seksuele daad voeren in het openbaar. Het strafrecht bestraft exhibitionisme, maar de wet bevat geen expliciete definitie van een seksuele daad.
Intentie versus daad
De rechter bepaalt een seksuele daad. Wat de persoon doet, vormt het uitgangspunt en de rechter kan rekening houden met de intentie van de persoon om het seksuele karakter te onderzoeken. “De intentie is niet doorslaggevender dan de daad,” aldus Van Tichelt (KU Leuven).
Het gerecht ziet exhibitionisme als een handeling met een seksuele bedoeling. Het gaat dus niet alleen om naaktheid, maar om het lichaam tonen met een seksueel doel of karakter. Als die seksuele intentie ontbreekt, is het juridisch moeilijker om de handeling als strafbaar te beschouwen. “Exhibitionisme gaat echt over flagrante inbreuken op de openbare orde en de goede zede,” bevestigt Van Puyenbroeck. “Ik vind het merkwaardig dat dit zelfs vervolgd werd, dit had nooit voor de rechtbank mogen komen.”
De vrijspraak van de vrouw wijst erop dat de rechter vond dat borsten tonen in deze situatie geen seksuele handeling was. Het gedrag kon misschien als ongepast of beledigend worden ervaren, maar werd niet als seksueel gezien.
Het lichaam en gendergelijkheid volgens de rechtspraak
De zaak raakt ook aan een gevoeliger punt: hoe het recht omgaat met verschillende lichaamsdelen. Geslachtsdelen tonen wordt in de praktijk al snel als strafbaar gezien, maar het gerecht beschouwt borsten niet als geslachtsdelen.
Historisch is het vrouwelijk lichaam sterker geseksualiseerd dan het mannelijke, zowel in maatschappelijke opvattingen als in de rechtspraak. Daardoor interpreteert men borsten sneller als seksueel, zelfs wanneer er geen expliciet seksuele context is.
Dit vonnis toont aan dat een vrouwenlichaam en een mannenlichaam niet ongelijk behandeld wordt. Van Puyenbroeck verduidelijkt: “Er is geen ongelijkheid wat betreft man en vrouw. Beide categorieën worden gelijk behandeld. Alleen wanneer man of vrouw de eigen geslachtsdelen ontbloot binnen de publieke sfeer is er sprake van exhibitionisme.”
De juridische grens van seksueel gedrag
Deze zaak toont hoe complex en contextafhankelijk het beoordelen van zogenaamd seksueel gedrag kan zijn binnen het strafrecht. De wet geeft geen duidelijke definitie van wat een seksuele daad precies inhoudt. Hierdoor weegt de rechter zowel de handeling zelf als de mogelijke intentie af. Zoals experten aangeven, ligt de grens bij expliciete seksuele handelingen of het opdringen van ontblote geslachtsdelen, en niet bij louter provocerend of ongepast gedrag.
De vrijspraak benadrukt dat maatschappelijke opvattingen en gevoeligheden rond gender blijven evolueren. Niet elke vorm van naaktheid kan juridisch als seksueel of strafbaar beschouwd worden. Het strafrecht balanceert zorgvuldig tussen het beschermen van de openbare orde en het respecteren van individuele expressie.