Maandagochtend kwam een fietser ten val aan de Verlorenkost, te Gent. De ziekenwagen kwam ter plaatse. Het bleef bij een kort bericht, zoals zo vaak. Maar nu het academiejaar begint en duizenden studenten dagelijks door Gent fietsen, rijst de vraag wat er achter zulke berichten schuilt.
Fietsers in bijna elk tweede ongeval
In 2024 telde Gent 1.280 letselongevallen: 1.170 met lichtgewonden, 97 met zwaargewonden en 13 met dodelijke slachtoffers. Per 1.000 inwoners zijn dat er 4,7, tegenover 3,6 in Oost-Vlaanderen. Dat betekent niet automatisch dat Gent gevaarlijker is. “Je vergelijkt hier een stad met een provincie die grotendeels uit landelijke gemeenten bestaat. Dat verschil zegt vooral iets over de verkeersdrukte, niet noodzakelijk over hoe veilig het is”, zegt Hanne Vanoutrive, data-analist bij POLIS. Wie betrokken is bij het ongeval, zegt echter meer: in 49,7 procent van de Gentse letselongevallen zat minstens één fietser. In Oost-Vlaanderen ligt dit cijfer een stuk lager, met 41,2 procent. Bij personenwagens is het dan weer omgekeerd: 63,4 procent in Gent tegenover 70,6 procent in de provincie. Ongevallen met fietsers wegen dus zwaarder door in Gent.
De val die niemand telt
De cijfers van de ongevallen in zowel de provincie als in Gent vatten lang niet alle incidenten. De cijfers tellen namelijk enkel ongevallen die zich voordoen in de publieke ruimte en waarbij iemand gewond geraakt. Ongevallen op een privédomein of met louter blikschade ontbreken. Ook een groot deel van de lichte fietsongevallen wordt niet geregistreerd. “Wat niet bij de politie terechtkomt, zien we niet in de data. Een val waarbij niemand de politie belt, bestaat in deze cijfers gewoon niet”, aldus Hanne Vanoutrive. Dat geldt vooral voor valpartijen zonder tegenpartij, terwijl die niet onschuldig zijn: ruim de helft van de ernstig gewonde fietsers in Vlaanderen die in het ziekenhuis belanden, kwam er door een eenzijdig ongeval.
Het tramspoor als vaste boosdoener
In Gent is er een bekende verdachte: de tramsporen. Volgens Gentse spoedartsen gebeurt een kwart van alle geregistreerde fietsongevallen op tramsporen. Het zou gaan om minstens 500 valpartijen per jaar. “Veel fietsers die op een tramspoor vallen, lossen het zelf op of gaan naar het ziekenhuis, zonder dat daar dus ooit een politierapport van is.”, zegt Hanne Vanoutrive. Soms loopt zo’n val dramatisch af: in 2023 overleed een man van 44 na een val op de tramsporen in de Gebroeders Vandeveldestraat.
Wie telt de studenten?
Over studenten zwijgen de statistieken. De officiële ongevallencijfers houden bij wanneer en waar een ongeval gebeurde en wie erbij betrokken was, maar niet of de fietser een student was. We weten dus niet hoeveel studenten in Gent vallen, waar het gebeurt en of ze het ooit melden. Toch komen er jaarlijks duizenden eerstejaars in een stad terecht die ze nog niet goed kennen. Of ze daardoor vaker vallen dan andere Gentenaars, is niet geweten. Wat we zien, is dus enkel het topje van de ijsberg: de ongevallen die ernstig genoeg waren om gemeld te worden. De duizenden valpartijen eronder, waaronder die van studenten, blijven onzichtbaar. Dat maakt het moeilijk om iets aan te pakken, want een probleem dat niemand meet, kan ook moeilijk een prioriteit worden. De vraag is dus niet alleen hoe gevaarlijk fietsen in Gent is, maar ook hoeveel valpartijen we simpelweg niet zien.